قالب‌گیری دندان مصنوعی در حد چند دقیقه انجام می‌شود. ماده قالب‌گیری مدت کوتاهی داخل دهان می‌ماند و بعد همراه با سینی بیرون آورده می‌شود. البته جلسه شما فقط به همین چند دقیقه محدود نیست. انتخاب سینی، امتحان‌کردن آن و بررسی قالب هم بخشی از کار است. از اولین قالب تا تحویل دست‌دندان کامل نیز چند جلسه و چند هفته فاصله دارید.
اگر برای خودتان یا پدر و مادرتان نوبت می‌گیرید، دانستن همین تفاوت، برنامه‌ریزی را آسان‌تر می‌کند. در این راهنما از سالمندجان، مراحل کار را مرور می‌کنیم تا بدانید هر نوبت برای چیست و چطور با آمادگی بیشتری به مطب بروید.
زمان قالب‌گیری با زمان ساخت دندان مصنوعی چه فرقی دارد؟
وقتی می‌پرسیم «قالب‌گیری چقدر طول می‌کشد؟»، ممکن است منظورمان یکی از این زمان‌ها باشد:
| بخش کار | چه زمانی را باید در نظر بگیرید؟ |
|---|---|
| ماندن ماده در دهان | چند دقیقه. زمان دقیق به ماده مورد استفاده بستگی دارد |
| کل جلسه قالب‌گیری | علاوه بر ثبت قالب، امتحان سینی و آماده‌سازی را هم شامل می‌شود |
| تعداد مراحل ساخت دست‌دندان کامل | معمولاً پنج مرحله تا تحویل، به‌اضافه بازبینی‌های بعدی است |
| فاصله اولین قالب تا تحویل | چند هفته. متناسب با فاصله نوبت‌ها و زمان کار لابراتوار |
برای مثال، اگر پنج جلسه با فاصله‌های دوهفته‌ای برگزار شوند، از اولین جلسه تا تحویل حدود هشت هفته زمان می‌برد. نوبت‌های هفتگی این فاصله را کوتاه‌تر می‌کنند. به همین دلیل، هنگام رزرو علاوه بر مدت هر جلسه، تاریخ تقریبی تحویل را هم بپرسید.
در جلسه قالب‌گیری چه کاری انجام می‌شود؟
ابتدا دندانپزشک سینی قالب‌گیری یا «تری» را انتخاب می‌کند و آن را بدون ماده داخل دهان می‌گذارد. این امتحان اولیه کمک می‌کند اندازه سینی، پوشش ناحیه موردنیاز و راحتی شما بررسی شود.
بعد، ماده آماده‌شده داخل سینی قرار می‌گیرد و سینی روی فک می‌نشیند. دندانپزشک آن را نگه می‌دارد تا شکل دهان ثبت شود. ممکن است در این فاصله از شما بخواهد زبان، لب‌ها یا فک را حرکت دهید. این حرکت‌ها به ثبت درست لبه‌های قالب کمک می‌کنند.
پس از سفت‌شدن ماده، سینی بیرون آورده و قالب بررسی می‌شود. اگر هر دو فک به قالب نیاز داشته باشند، قالب بالا و پایین جداگانه گرفته می‌شوند.
یکی از مواد پرکاربرد این مرحله، آلژینات است. همان خمیری که شکل دندان‌ها و بافت‌های اطراف را ثبت می‌کند و پس از سفت‌شدن انعطاف‌پذیر است. برای آشنایی با جنس و کاربرد ماده‌ای که داخل دهانتان قرار می‌گیرد، توضیح «الژینات چیست؟» را بخوانید.
چرا برای ساخت دندان مصنوعی دو بار قالب می‌گیرند؟
اگر بعد از قالب اول، برای قالب‌گیری دیگری نوبت گرفته‌اید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که چرا همان قالب اول کافی نبوده است. در ساخت دست‌دندان کامل، این دو قالب وظیفه متفاوتی دارند:
- قالب اولیه: شکل کلی دهان را ثبت می‌کند. لابراتوار از روی آن مدل اولیه و سینی اختصاصی شما را می‌سازد.
- قالب نهایی: با سینی اختصاصی گرفته می‌شود تا جزئیات دهان و محدوده لبه‌های پروتز دقیق‌تر ثبت شوند.
در قالب نهایی، دندانپزشک به حرکت لب، گونه و زبان توجه بیشتری می‌کند. دندان مصنوعی باید هنگام صحبت‌کردن، خندیدن و غذاخوردن با این حرکت‌ها هماهنگ باشد. بررسی و شکل‌دادن لبه‌های قالب برای همین است.
بنابراین، جلسه قالب نهایی می‌تواند کار بیشتری نسبت به جلسه اول داشته باشد. جنس ماده مورد استفاده در این دو مرحله هم الزاماً یکسان نیست.
خمیر قالب‌گیری چند دقیقه در دهان می‌ماند؟
زمان سفت‌شدن انواع آلژینات دندانپزشکی با هم فرق دارد. این مواد در مدل‌های معمولی و سریع‌گیر عرضه می‌شوند و هر محصول زمان مشخصی برای آماده‌سازی و خارج‌کردن قالب دارد.
نکته اینجاست که عدد نوشته‌شده برای «زمان سفت‌شدن»، همیشه مدت ماندن ماده در دهان نیست. بخشی از این زمان، از شروع مخلوط‌کردن ماده می‌گذرد.
برای نمونه، در مشخصات آلژینات Neocolloid، زمان سفت‌شدن ۳ دقیقه و ۳۰ ثانیه و زمان داخل دهان ۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه درج شده است. این اعداد برای شرایط سازنده با آب ۲۳ درجه سانتی‌گراد هستند.
پس اگر شنیده‌اید ماده‌ای سه‌دقیقه‌ای است، لزوماً قرار نیست سه دقیقه کامل در دهان شما بماند. دندانپزشک زمان را برای همان ماده تنظیم می‌کند تا قالب پس از سفت‌شدن کافی خارج شود و شکل ثبت‌شده آن تغییر نکند.
بعد از قالب‌گیری، چه مراحلی تا تحویل باقی می‌ماند؟
ساخت دست‌دندان کامل معمولاً این پنج مرحله را دارد:
۱. قالب اولیه: شروع ساخت
شکل کلی دهان ثبت و برای ساخت مدل و سینی اختصاصی به لابراتوار فرستاده می‌شود.
۲. قالب نهایی: ثبت جزئیات
دندانپزشک با سینی اختصاصی، قالب دقیق‌تر را می‌گیرد. مدل این مرحله مبنای ادامه کار لابراتوار است.
۳. ثبت رابطه فک‌ها: تنظیم جای دندان‌ها
در این نوبت مشخص می‌شود فک بالا و پایین چگونه روی هم قرار می‌گیرند. ارتفاع قرارگرفتن دندان‌ها، حمایت از لب‌ها و میزان دیده‌شدن دندان‌ها نیز بررسی می‌شود.
۴. امتحان دندان‌ها: فرصت گفتن خواسته‌ها
دندان‌ها پیش از ساخت نهایی، با بخش‌های مومی امتحان می‌شوند. این جلسه فرصت مهم شما برای بررسی ظاهر لبخند است. اگر احساس می‌کنید دندان‌ها زیادی جلو آمده‌اند، بلندند یا ظاهرشان را دوست ندارید، همان موقع مطرح کنید.
دندانپزشک هم تماس دندان‌ها و رابطه فک‌ها را بررسی می‌کند. گاهی پس از اصلاح، یک جلسه امتحان دیگر لازم است.
۵. تحویل: بررسی راحتی و تماس دندان‌ها
در جلسه تحویل، دندان مصنوعی در دهان قرار می‌گیرد و قسمت‌های لازم تنظیم می‌شوند. بعد از تحویل نیز نوبت بازبینی دارید تا نقاطی که دهان را می‌آزارند، اصلاح شوند.
زمان عادت‌کردن به صحبت و غذاخوردن با پروتز هم بخشی جدا از زمان ساخت است. تحویل دندان مصنوعی به معنی پایان همه تنظیمات و آشناشدن فوری با استفاده از آن نیست.
چرا گاهی تعداد جلسات بیشتر می‌شود؟
بیشترشدن نوبت‌ها همیشه نشانه مشکل در کار نیست. قالب اولیه و نهایی دو مرحله برنامه‌ریزی‌شده‌اند؛ اما اگر قالب جزئیات لازم را ثبت نکرده باشد، اصلاح یا تکرار آن ضرورت پیدا می‌کند.
در جلسه امتحان نیز ممکن است جای دندان‌ها یا نحوه قرارگرفتن فک‌ها نیاز به تغییر داشته باشد. بهتر است این اصلاحات پیش از ساخت نهایی انجام شوند.
نوع پروتز هم بر برنامه اثر دارد. مسیر پنج‌مرحله‌ای بالا مربوط به دست‌دندان کامل است؛ برنامه پروتز تکه‌ای یا فوری می‌تواند متفاوت باشد. نیاز به کشیدن دندان، ترمیم بافت‌ها و زمان کار لابراتوار نیز تاریخ تحویل را تغییر می‌دهند.
اگر نشستن طولانی برای سالمندتان خسته‌کننده است، این موضوع را پیش از شروع درمان بگویید تا درباره تقسیم کار بین نوبت‌ها صحبت شود.
قالب‌گیری درد دارد؟ اگر حالت تهوع بگیریم چه کنیم؟
قالب‌گیری معمولاً دردناک نیست، اما فشار سینی، مزه ماده و احساس پُربودن دهان می‌تواند ناخوشایند باشد. بعضی افراد هم با نزدیک‌شدن سینی به عقب دهان، حالت تهوع پیدا می‌کنند.
اگر قبلاً چنین تجربه‌ای داشته‌اید، همان ابتدای جلسه اطلاع دهید. تیم درمان می‌تواند قبل از شروع، مراحل را توضیح دهد و قراردادن سینی خالی را با شما تمرین کند.
برای راحت‌تر گذشتن این چند دقیقه:
- آرام از بینی نفس بکشید. اگر این کار برایتان دشوار است، پیش از گذاشتن سینی بگویید.
- درباره وضعیت نشستن صحبت کنید. نشستن قائم‌تر به بعضی افراد کمک می‌کند قالب را بهتر تحمل کنند.
- بخواهید زمان باقی‌مانده را اعلام کنند. دانستن اینکه چند ثانیه مانده، تحمل انتظار را آسان‌تر می‌کند.
اگر درد یا ناراحتی قابل‌توجه دارید، آن را به تیم درمان اطلاع دهید. تحمل بی‌صدای درد، بخشی از قالب‌گیری نیست.
دندان مصنوعی فوری، همان روز ساخته می‌شود؟
دندان مصنوعی فوری از قبل ساخته می‌شود و در نوبت کشیدن دندان‌ها داخل دهان قرار می‌گیرد. قالب‌گیری و آماده‌سازی آن پیش از روز کشیدن انجام شده است.
اگر نگران بی‌دندان‌ماندن پس از کشیدن هستید، این موضوع را پیش از تعیین نوبت مطرح کنید تا امکان استفاده از پروتز فوری بررسی شود.
بعد از کشیدن، لثه و استخوان تغییر شکل می‌دهند. پروتز فوری در دوره ترمیم به بررسی و تنظیم نیاز دارد و ممکن است برای بهترشدن تماس آن با لثه، آسترگذاری مجدد انجام شود. پس از ترمیم بافت‌ها هم درباره جایگزینی آن تصمیم‌گیری می‌شود.
روش دیجیتال چند جلسه از درمان کم می‌کند؟
در اسکن مستقیم دهان، سینی و خمیر قالب‌گیری استفاده نمی‌شود و منتظر سفت‌شدن ماده نمی‌مانید. اما عنوان «دندان مصنوعی دیجیتال» می‌تواند به مراحل دیگری هم اشاره داشته باشد.
برای مثال، در بعضی روش‌ها ابتدا قالب معمولی گرفته می‌شود و سپس قالب یا مدل آن اسکن می‌شود. طراحی و ساخت دیجیتال پروتز هم بخش دیگری از کار است. بنابراین، جلسه امتحان و بعضی مراحل معمول می‌توانند همچنان باقی بمانند.
هنگام پرسیدن درباره این روش، مشخص کنید در درمان شما کدام مرحله دیجیتال انجام می‌شود و چند نوبت مراجعه لازم دارید.
قبل و بعد از قالب‌گیری چه کار کنیم؟
پیش از مراجعه، دندان‌های باقی‌مانده را تمیز کنید و سابقه اضطراب یا حالت تهوع را بگویید. دندان مصنوعی قبلی‌تان را هم همراه ببرید تا مشکلات آن بررسی شود. عکس واضحی از لبخندتان پیش از ازدست‌دادن دندان‌ها نیز برای گفت‌وگو درباره ظاهر پروتز جدید مفید است.
بعد از یک قالب‌گیری ساده می‌توانید دهان را آبکشی کنید تا مزه و بقایای ماده برطرف شود. معمولاً محدودیتی برای خوردن و نوشیدن ندارید، مگر دندانپزشک دستور دیگری داده باشد. اگر همان روز دندان کشیده‌اید یا درمان دیگری انجام شده، مراقبت‌های همان درمان را دنبال کنید.
برای انتخاب محل مراجعه، زمان‌بندی جلسات و پیگیری بعد از تحویل را هم بررسی کنید. اگر در تهران به‌دنبال گزینه‌های مراجعه هستید، راهنمای انتخاب دندانساز در تهران به بررسی مراکز و اطلاعات تماس کمک می‌کند. پیش از رزرو، سه سؤال را روشن کنید:
۱. هر نوبت چقدر زمان می‌برد و چند بار باید مراجعه کنم؟
۲. آیا پیش از ساخت نهایی، جلسه امتحان دندان‌ها داریم؟
۳. اگر پروتز بعد از تحویل نیاز به تنظیم داشت، پیگیری آن چگونه انجام می‌شود؟
