اختلالات هورمونی بخش قابل توجهی از زنان را تحت تأثیر قرار میدهد. در واقع، حدود ۸۰٪ از زنان در برههای از زندگی خود آن را تجربه میکنند. بااینحال، نباید زنان را به خاطر نادیده گرفتن علائم این اختلالات سرزنش کنیم. گاهی اوقات، این نشانهها حتی برای متخصصان زنان نیز گیجکننده هستند و اغلب بهتدریج ایجاد میشوند. به همین دلیل، برای بسیاری از زنان این سؤال مهم مطرح است که نشانههای اختلالات هورمونی چیست؟ آیا این اختلالات همیشه با علائمی واضح همراه میشوند؟
در این گفتوگو، دکتر زهرا رسولی متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ جراحی زیبایی زنان در تبریز، به سؤالات پاسخ میدهند.
بیوگرافی دکتر زهرا رسولی متخصص زنان و زایمان تبریز
دکتر زهرا رسولی متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ جراحی زیبایی زنان با شماره نظام پزشکی ۱۱۱۲۸۳ در تبریز هستند. ایشان بیش از ۱۷ سال سابقه کاری در حوزه جراحی زیبایی و نازایی زنان دارند. تخصص اصلی این پزشک مجرب درمان بیماریهایی همچون سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، آندومتریوز، فیبروم رحمی، سرطانهای پستان و رحم و ناباروری است. در ادامه، پاسخهای خانم دکتر را از زبان خودشان میخوانید.
خانم دکتر، اختلالات هورمونی همیشه با علائم واضح همراه هستند؟
هورمونها کنترل و تنظیم عملکردهای اصلی بدن مانند متابولیسم، خلق و خو و سلامت باروری را بر عهده دارند. وجود اختلالات هورمونی در مراحل مختلف زندگی از بلوغ گرفته تا بارداری و یائسگی طبیعی است. بااینحال، عدم تعادل هورمونها بهطور مداوم ممکن است نشانه مشکلات جدی سلامتی باشد. بسیاری از زنان در برههای از زندگی خود، اغلب بدون هیچ نشانه واضح و جدی، عدم تعادل هورمونی را تجربه میکنند. در برخی مواقع نیز علائم اختلالات هورمونی واضح و چشمگیر هستند.
در این میان، شناسایی زودهنگام این علائم میتواند به جلوگیری از مشکلات سلامتی طولانیمدت کمک کند. اینجاست که نقش یک پزشک متخصص زنان اهمیت مییابد. ما میتوانیم به زنان در تشخیص علائمی که اغلب نادیده گرفته میشوند، کمک کنیم.
چه نشانههایی معمولاً نادیده گرفته میشوند؟
اختلالات هورمونی ممکن است با علائم بسیار واضح یا نشانههایی که اغلب نادیده گرفته میشوند، بروز کند. ماهیت و شدت این علائم بسته به اینکه کدام هورمونها درگیر هستند، متفاوت است. بااینحال، نشانههای رایج اختلالات هورمونی که اغلب نادیده گرفته میشوند، به این ترتیب هستند:
- قاعدگیهای نامنظم (قطع یا تاخیر در قاعدگی و یا چرخههای غیرمعمول مکرر)
- افزایش یا کاهش وزن بیدلیل
- خستگی مزمن با وجود خواب کافی
- نوسانات خلقی، تحریکپذیری یا اضطراب
- آکنه مداوم، به خصوص در امتداد فک یا چانه
- نازک شدن یا ریزش مو، اغلب در فرق سر
- موی زائد صورت یا بدن که به آن هیرسوتیسم نیز گفته میشود
- کاهش میل جنسی یا خشکی واژن
- افزایش یا کاهش تراکم بافت سینه
- اختلالات خواب یا بیخوابی
- مه مغزی، فراموشی یا مشکل در تمرکز
- مشکلات گوارشی از قبیل نفخ، یبوست، اسهال
- گرگرفتگی یا تعریق شبانه
این علائم ممکن است به مرور زمان ظاهر و ناپدید شده یا ادامه یابند. در صورتی که چندین نشانه را بهطور همزمان مشاهده میکنید، بهخصوص همراه با بینظمی چرخه قاعدگی یا خستگی مداوم، بهتر است که سلامت هورمونهای شما ارزیابی شود.
نقش آزمایشهای دورهای در کشف زودهنگام چیست؟
معمولا برای کشف زودهنگام اختلالات هورمونی از آزمایشهای دورهای بهویژه آزمایش خون استفاده میکنیم. این آزمایشها برای بررسی سطح هورمونها انجام میشوند زیرا غدد درونریز هورمونها را مستقیما در مسیر جریان خون آزاد میکنند. در نتیجه، با انجام این آزمایشها اختلالات هورمونی در همان مراحل اولیه تشخیص داده میشوند.
البته، سطح هورمونها در طول روز بهشدت متغیر است. به همین علت، در برخی مواقع، آزمایشهای دیگری مانند آزمایش تحمل گلوکز یا تست تحمل انسولین نیز تجویز میشوند. علاوهبراین، ما به عنوان پزشک زنان درباره سوابق پزشکی و علائم بیماران سؤال کرده و آنها را هنگام مراجعه به مطب معاینه میکنیم.
به این چکاپهای دورهای روشهای دیگری مثل سونوگرافی را هم باید اضافه کرد. این آزمایش به بررسی کیستهای تخمدان یا تغییرات در رحم کمک میکند. در مجموع، این معاینات و آزمایشهای دورهای به تشخیص زودهنگام اختلالات هورمونی و ارزیابی تأثیر آنها بر طول چرخه قاعدگی و عملکرد روزانه بدن زنان کمک میکند.
آیا این اختلالات بر سلامت روان هم اثر دارند؟
بله، قطعا. هورمونها بهطور مستقیم بر انتقالدهندههای عصبی تأثیر میگذارند. البته، ارتباط میان هورمونها و سلامت روان پیچیده است و باید به هر دو حوزه توجه کافی داشت.
استروژن و پروژسترون بر آن دسته از انتقالدهندههای عصبی در مغز تأثیر میگذارند که در خلق و خو، سطح اضطراب و کیفیت خواب نقش دارند. هورمونهای تیروئید نیز نقش کلیدی در تعادل انرژی و عاطفی افراد دارند. در صورتی که این هورمونها دچار اختلال شوند، ممکن است زنان علائمی شبیه به افسردگی یا اضطراب داشته باشند. از جمله این علائم میتوان به این موارد اشاره کرد:
- تحریکپذیری یا نوسانات خلقی
- اضطراب یا حملات پانیک
- افسردگی مداوم یا فقدان انگیزه
- گریه یا بیش از حد حساس شدن
- مه مغزی یا تمرکز ضعیف
- اختلالات خواب
- کاهش تحمل استرس
گاهی اوقات، درمان اختلالات هورمونی بهتنهایی میتواند خلق و خو و عملکرد شناختی زنان را به طرز قابل توجهی بهبود ببخشد. این درمان به خصوص هنگامی که یک اختلال آشکار غدد درونریز وجود داشته باشد، اهمیت مییابد. در موارد دیگر، مشاوره، مدیریت استرس یا دارودرمانی برای بهبود شرایط سلامت روان نیز مورد نیاز است.
چه توصیهای برای پیشگیری دارید؟
بسیاری از اختلالات هورمونی قابل پیشگیری نیستند. بااینحال، با انجام دادن برخی کارها میتوان به بهبود سلامت کلی خود و تعادل هورمونها کمک کرد. از جمله این اقدامات میتوان به این موارد اشاره کرد:
- حفظ وزن سالم
- داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل
- فعالیتهای ورزشی منظم
- تلاش برای کنترل و مدیریت استرس
- داشتن خواب کافی شبانه
- تلاش برای کنترل بیماریهای مزمن مانند دیابت (در صورت ابتلا به این بیماریها)
- ترک سیگار یا هرگونه دخانیات
علاوهبراین، باید از چرخه قاعدگی خود آگاه باشید تا علت هرگونه تغییر در آن را بهموقع پیگیری کنید. به این ترتیب، اختلالات هورمونی در همان مراحل اولیه درمان میشوند.
دکتردکتر؛ راهکاری برای پیگیری بهموقع اختلالات هورمونی
اختلالات هورمونی میتواند بر هر جنبهای از سلامت زنان از خلق و خو گرفته تا باروری تأثیر بگذارد. برخی از این اختلالات موقتی هستند و با تغییر سبک زندگی از بین میروند. در مقابل، برخی دیگر به درمان پزشکی نیاز دارند. نکته کلیدی برای درمان این اختلالات توجه به بدن خود، پیگیری علائم خاموش و مراجعه زودهنگام به پزشک است. با درمان بهموقع میتوان تعادل هورمونها را برقرار کرد تا زندگی زنان بهطور قابل توجهی بهبود یابد.
پلتفرم نوبتدهی آنلاین دکتردکتر به شما کمک میکند تا به محض مشاهده علائم اختلالات هورمونی از یک پزشک متخصص زنان نوبت بگیرید. دکتردکتر به شما در ارزیابی و انتخاب بهترین پزشکان هر شهر کمک میکند. به این ترتیب، میتوانید از بهترین پزشکان شهر محل سکونت خود در سریعترین زمان ممکن نوبت بگیرید و از سلامت خود مطمئن شوید.
منابع
woodlandswellness
westsidewomenshealth
my.clevelandclinic
excelhealthmd
828urgentcare
