“سرنگ انسولین” چیست؟ (معرفی انواع، ویژگی‌ها، نحوه استفاده و… راهنمای جامع!)

اگر از بیماری دیابت رنج می‌برید و مجبور به استفاده از سرنگ انسولین هستید، این مقاله برای شماست. در این مقاله از سالمندجان سرنگ انسولین، ویژگی‌ها، انواع، نحوه استفاده و دیگر نکات مهم مربوط به آن را معرفی می‌کنیم. با آگاهی از این موارد مدیریت بیماری دیابت برای شما راحت‌تر خواهد بود و درمان کم‌هزینه‌تر، ایمن‌تر و راحت‌تری خواهید داشت. با ما همراه شوید.

سرنگ انسولین چیست؟

افرادی که از دیابت نوع ۱ رنج می‌برند یا در مراحل پیشرفته دیابت نوع ۲ هستند، باید از سرنگ انسولین استفاده کنند. زنان باردار مبتلا به دیابت بارداری و کودکان و نوجوانان دیابتی نیز ناگزیر به استفاده از این وسیله درمانی هستند. تزریق انسولین سطح قند خون بدن آن‌ها را تنظیم می‌کند و از عوارض خطرناک احتمالی جلوگیری می‌کند. allisonmedical

مبتلایان دیابت با سرنگ انسولین، هورمون تنظیم‌کننده قند خون را به بدن تزریق می‌کنند. این کار مانع از آسیب‌های پیشرفته به قلب، کلیه‌ها، چشم‌ها و اعصاب می‌شود.

همچنین با تزریق انسولین، انرژی سلول‌ها افزایش می‌یابد و نشانه‌های خستگی کمتر در بدن ظاهر می‌شود. بدین ترتیب بیماران دیابتی با رعایت رژیم‌های غذایی و ورزش خواهند توانست زندگی بهتر و بانشاط‌تری داشته باشند.

در راهنمای جامع دیابت، شما را با علائم، انواع، عوارض و زندگی سالم با این بیماری آشنا می‌کنیم. برای مطالعه کلیک کنید.

اجزای سرنگ انسولین

• بدنه: محفظه‌ای که محلول انسولین را در خود جای داده است؛
• پیستون: امکان اندازه‌گیری دقیق و تزریق کنترل‌شده انسولین را فراهم می‌کند؛
• سوزن: نقطه ورود انسولین به بدن؛
• علائم درجه‌بندی: این علائم روی بدنه به اندازه‌گیری دقیق دوز کمک می‌کند؛

در اینجا چند تفاوت بین سرنگ انسولین و سرنگ‌های معمولی وجود دارد. سرنگ‌های دیابتی معمولا سوزن‌های ظریف‌تر و گیج‌های پایین‌تری دارند که تزریق انسولین را راحت‌تر و کمتر دردناک می‌کنند.

این سرنگ‌ها همچنین از واحدهای اندازه‌گیری مخصوص انسولین برای اطمینان از دوز دقیق استفاده می‌کنند. همچنین علائم درجه‌بندی روی سرنگ‌های دیابتی برای دوزهای انسولین کالیبره شده‌اند و دقت را تسهیل می‌کنند.

سرنگ‌های انسولین عموما به صورت یکبار مصرف هستند و بعد از استفاده باید دور انداخته شوند. برخی از این سرنگ‌ها نیز ویژگی‌های ایمنی دارند که از آسیب‌های ناشی از سوزن جلوگیری می‌کند.

چرا آشنایی با انواع سرنگ انسولین مهم است؟

کسانی که از مرض قند رنج می‌برند باید با راه‌های کنترل بیماری خود آشنا شوند. آشنایی با انواع سرنگ انسولین در موارد زیر به آن‌ها کمک می‌کند:

• جلوگیری از تزریق اشتباه: انسولین داروی بسیار حساسی است که باید به‌اندازه و صحیح استفاده شود. تزریق اشتباه این دارو باعث افت یا افزایش بیش از حد قند خون می‌شود.
• کاهش درد و ناراحتی هنگام تزریق: اگر سوزنی با طول و ضخامت اشتباه را انتخاب کنید، ممکن است در هنگام تزریق انسولین درد بیشتری را تجربه کنید.
• کاهش هدر‌رفت انسولین و هزینه‌های درمانی: این روزها هزینه‌های درمان به شکل سرسام‌آوری افزایش یافته است. با انتخاب درست سرنگ انسولین، از این دارو به میزان مناسب استفاده می‌کنید و در هزینه‌ها صرفه‌جویی می‌شود.
• افزایش ایمنی و کاهش عوارض جانبی: آگاهی نداشتن از انواع سرنگ انسولین و انتخاب اشتباه آن مشکلاتی مانند التهاب، کبودی، عفونت و… را به همراه دارد.
• افزایش راحتی در سفر و زندگی روزمره: انتخاب اشتباه سرنگ انسولین حتی اگر هیچ عوارضی نداشته باشد، شما را با سختی‌های بیشتری روبه‌رو می‌کند؛ در سفر و موقعیت‌های روزمره دردسر بیشتری خواهید داشت.

همان‌طور که می‌بینیم شناخت سرنگ انسولین از جنبه‌های مختلفی مهم و ضروری است. در ادامه انواع آن‌ها را با توضیحات کامل معرفی می‌کنیم.

شیرازی‌های عزیر می‌توانند سرنگ‌های انسولین معرفی‌شده در این مطلب را از داروخانه‌ها یا فروشگاه‌های کالای پزشکی معتبر شیراز تهیه کنند؛ فهرست این فروشگاه‌ها را در بهترین کالا پزشکی شیراز ببینید.

انواع سرنگ انسولین

سرنگ انسولین را می‌توان بر اساس ظرفیت، نوع سوزن و… به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد. انواع این وسیله کاربردی و حیاتی عبارت است از:

سرنگ انسولین بر اساس ظرفیت

در این دسته‌بندی ما با سه نوع سرنگ انسولین ۱۰۰ واحدی (۱ میلی‌لیتری)، ۵۰ واحدی (۰.۵ میلی‌لیتری) و ۳۰ واحدی (۰.۳ میلی‌لیتری) طرف هستیم:

1. سرنگ ۱۰۰ واحدی: این سرنگ برای تزریق ۱ میلی‌لیتری یا ۱۰۰ واحد انسولین استفاده می‌شود. کسانی که به دوز زیاد انسولین نیاز دارند از این سرنگ استفاده می‌کنند. سرنگ ۱۰۰ واحدی مناسب سالمندان و بیمارانی است که توانایی تزریق مکرر انسولین را در روز ندارند.
2. سرنگ ۵۰ واحدی: سرنگ ۰.۵ میلی‌لیتری مناسب بیمارانی است که به دوز ۲۰ تا ۵۰ واحدی این ماده در هر تزریق نیاز دارند. این سرنگ دقت بیشتری نسبت به سرنگ ۱۰۰ واحدی دارد و به تزریق راحت‌تر کمک می‌کند.
3. سرنگ ۳۰ واحدی: معمولاً کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت ۱ مصرف‌کنندگان این سرنگ هستند. این نوع از انواع سرنگ‌های انسولین معمولاً سوزن کوتاه‌تری برای تزریق دارند. سرنگ‌های ۳۰ واحدی برای تزریق دوزهای پایین انسولین و جلوگیری از حساسیت‌های دوزی مناسب است.

تفاوت سایز سر سوزن انسولین

در هنگام انتخاب سرنگ انسولین باید به طول و ضخامت این ابزار درمانی توجه کنید. انسولین باید در لایه چربی زیر پوست تزریق شود. اگر سوزن اشتباهی انتخاب کنید، ممکن است این ماده به عضله برسد و باعث افت ناگهانی قند خون شود. همچنین ضخامت سوزن یا گیج Gauge بر میزان دردی که بیمار باید تحمل کند، تأثیر می‌گذارد.

1. سوزن کوتاه (۴ تا ۶ میلی‌متری): این مدل از انواع سرنگ انسولین برای کودکان و نوجوانان، افراد لاغر یا با چربی زیرپوستی کم و کسانی که درد کمتری هنگام تزریق می‌خواهند، مناسب است. در بیماران دارای چربی زیاد، ممکن است انسولین به‌خوبی جذب نشود.
2. سوزن متوسط (۸ میلی‌متری): معمولاً بزرگسالان با چربی زیرپوستی متوسط و کسانی که به استفاده از سوزن‌های بلندتر عادت دارند از این سرنگ‌ها استفاده می‌کنند. با این سرنگ‌ها، بیماران عمدتاً نگرانی از بابت نفوذ انسولین به بافت عضله ندارند؛ آن‌ها درد کمتری نسبت به سوزن‌های بلندتر احساس می‌کنند.
3. سوزن بلند (۱۰ تا ۱۲.۷ میلی‌متر): اگر سوزن‌های کوتاه‌تر تزریق مؤثری ندارند، باید از سرنگ‌های انسولین با سوزن بلند استفاده کنید. معمولاً افراد چاق یا دارای اضافه‌وزن از این سرنگ‌ها مصرف می‌کنند.
4. سوزن ۳۱ جی  G خیلی نازک: تفاوت دیگر سر سوزن‌های انسولین به سایز گیج مربوط می‌شود. سرنگ‌های با گیج ۳۱ نازک‌ترین و کم‌دردترین سرنگ‌های انسولین هستند. کودکان و نوجوانان و افرادی که پوست حساسی دارند و از درد می‌ترسند، از این سرنگ‌ها در درمان بهره می‌برند.
5. سوزن ۳۰ G نازک‌: این دسته از سرنگ‌ها برای اکثر بیماران دیابتی مناسب است. این مدل از سرنگ‌ها برای تزریق انسولین‌های غلیظ نیز کاربرد دارند و نسبت به گیج‌های پایین‌تر درد کمتری ایجاد می‌کنند.
6. سوزن ۲۹ G متوسط: اگر بزرگسال هستید و پوست ضخیمی دارد، احتمالاً باید از این سرنگ استفاده کنید. سرنگ‌های با سوزن متوسط استحکام زیادی دارند و کمتر دچار خم‌شدن یا شکستن می‌شوند. بااین‌حال عیب آن‌ها در درد و سوزش بیشتری است که نسبت به گیج‌های بالاتر ایجاد می‌کنند.
7. سوزن ۲۸ جی ضخیم: افراد با چربی زیرپوستی زیاد و کسانی که نیاز به تزریق سریع دارند، از این مدل انواع سرنگ انسولین مصرف می‌کنند. این سرنگ‌ها به دلیل قطر زیاد باعث تزریق سریع‌تر انسولین می‌شوند؛ اما درد و کبودی زیادی نیز به همراه دارند.

سرنگ انسولین بر اساس طراحی

انتخاب نوع سرنگ (یکپارچه یا سر جدا) تأثیر مستقیمی بر دقت تزریق، میزان هدررفت انسولین، راحتی استفاده و هزینه‌های بیمار دارد. در ادامه درباره هریک از این سرنگ‌ها توضیحات دقیق و جامعی می‌دهیم.

1. سرنگ انسولین یکپارچه (سوزن ثابت): این نوع از سرنگ‌ها، سوزن و بدنه متصل‌به‌هم دارند و قابل‌جداشدن نیستند. آن‌ها در تزریق دوزهای دقیق انسولین مصرف می‌شوند؛ زیرا مقدار انسولین باقی‌مانده در آن‌ها پس از تزریق بسیار کم است. کودکان، افراد مسن یا بیماران حساس به تغییرات جزئی دوز انسولین باید از این سرنگ‌ها مصرف کنند.
2. سرنگ انسولین سر جدا (سوزن قابل‌تعویض): در این سرنگ‌ها امکان استفاده از سوزن‌های با طول و ضخامت متنوع وجود دارد. سوزن و بدنه سرنگ می‌تواند از هم جدا شود؛ به همین دلیل افرادی که به دنبال انعطاف بیشتر در انتخاب نوع سوزن هستند، باید از آن استفاده کنند.

سرنگ انسولین بر اساس غلظت: چرا U-۵۰۰ را نباید با U-۱۰۰ اشتباه گرفت؟

تا اینجا درباره‌ی ظرفیت و سوزن صحبت کردیم، اما یک معیار حیاتی دیگر هم وجود دارد: غلظت انسولین. بیشتر انسولین‌ها U-۱۰۰ هستند؛ یعنی هر میلی‌لیتر آن‌ها ۱۰۰ واحد انسولین دارد. سرنگ‌های رایج نیز دقیقاً برای همین غلظت درجه‌بندی می‌شوند.

انسولین U-۵۰۰ پنج برابر غلیظ‌تر است و پزشک آن را فقط برای بیماران با نیاز بسیار بالا تجویز می‌کند. اگر این انسولین را با سرنگ معمولی U-۱۰۰ بکشید، دوز واقعی تا ۵ برابر اشتباه می‌شود. چنین خطایی افت شدید قند خون ایجاد می‌کند و جان بیمار را به خطر می‌اندازد. (NIH)

برای پیشگیری از این خطا، این نکته‌ها را رعایت کنید:

• برچسب شیشه‌ی انسولین را پیش از هر بار کشیدن دوز بخوانید و غلظت آن را بررسی کنید؛
• برای انسولین U-۵۰۰ فقط از سرنگ مخصوص همین غلظت استفاده کنید؛
• شیوه‌ی کشیدن دوز را حتماً از پزشک یا داروساز بپرسید و آن را یادداشت کنید؛
• هیچ‌گاه انسولین‌هایی با غلظت متفاوت را در یک جا و کنار هم نگه ندارید.

سرنگ ایمنی (Safety Syringe) چه کسانی را از خطر نجات می‌دهد؟

بعضی سرنگ‌ها مکانیزم ایمنی دارند. پس از تزریق، غلاف یا محافظی روی سوزن می‌کشند و سوزن را کاملاً می‌پوشانند. این طراحی جلوی فرو رفتن ناخواسته‌ی سوزن به دست مراقب یا پرستار را می‌گیرد.

سالمندان معمولاً به کمک مراقب یا پرستار تزریق می‌کنند. بنابراین سرنگ ایمنی برای خانواده‌ها و مراکز نگهداری سالمندان گزینه‌ی مناسبی است. قیمت این سرنگ‌ها بیشتر است، ولی خطر آلودگی با خون و عفونت را کم می‌کند. (PMC)

چرا باید محل تزریق انسولین را مرتب عوض کنیم؟

تزریق مکرر در یک نقطه، بافت چربی زیر پوست را آسیب می‌زند. گاهی در آن نقطه برآمدگی یا گلوله‌ی سفت ایجاد می‌شود. پزشکان این عارضه را لیپودیستروفی می‌نامند.

لیپودیستروفی چه مشکلی می‌سازد؟

انسولین در بافت آسیب‌دیده به‌درستی جذب نمی‌شود. گاهی دارو دیرتر اثر می‌کند و گاهی ناگهان آزاد می‌شود. نتیجه‌اش نوسان‌های غیرمنتظره‌ی قند خون است. بیمار ممکن است گمان کند دوز کافی نیست و مقدار بیشتری تزریق کند.

چگونه محل تزریق را بچرخانیم؟

• از چهار ناحیه استفاده کنید: شکم، قسمت بیرونی ران‌ها، قسمت پشتی بازو و باسن؛
• هر بار تزریق را حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر دورتر از نقطه‌ی قبلی انجام دهید؛
• اطراف ناف را به اندازه‌ی ۵ سانتی‌متر خالی بگذارید؛
• محل‌های کبود، سفت یا برآمده را کنار بگذارید؛
• جای تزریق‌ها را گاهی با لمس پوست بررسی کنید.

انسولین سرد دردناک‌تر است؟ نکته‌های نگهداری و دمای انسولین

انسولینی که مستقیم از یخچال بیرون می‌آید، تزریق دردناک‌تری دارد. دمای پایین به بافت زیر پوست فشار می‌آورد و سوزش ایجاد می‌کند. بنابراین ۳۰ دقیقه پیش از تزریق، شیشه را از یخچال خارج کنید تا هم‌دمای محیط شود. غلتاندن آرام شیشه میان کف دو دست هم کمک می‌کند.

برای نگهداری درست انسولین این اصول را رعایت کنید:

• انسولین باز‌نشده را در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه نگه دارید؛
• شیشه‌ی در حال مصرف را معمولاً می‌توانید تا حدود ۲۸ روز در دمای اتاق نگه دارید؛
• انسولین را در معرض نور مستقیم خورشید و گرمای زیاد قرار ندهید؛
• از یخ‌زدن انسولین جلوگیری کنید و انسولین یخ‌زده را مصرف نکنید؛
• مدت مصرف دقیق را روی برگه‌ی داخل بسته‌بندی بخوانید.

سرنگ مصرف‌شده را چگونه دور بیندازیم؟

سرنگ انسولین یک‌بارمصرف است، اما دور انداختن آن قاعده دارد. سوزن‌های رهاشده در زباله‌ی خانگی، کارگران پسماند را زخمی می‌کنند و بیماری منتقل می‌کنند. این مراحل را به ترتیب انجام دهید:

1. بلافاصله پس از تزریق، سرنگ را بدون گذاشتن درپوش روی سوزن دور بیندازید.
2. سوزن را خم نکنید و با قیچی نبُرید.
3. سرنگ را داخل ظرف ایمن مخصوص سوزن (Sharps Container) بیندازید.
4. اگر ظرف ایمن ندارید، از یک بطری پلاستیکی ضخیم و مقاوم با درپوش پیچ‌دار استفاده کنید.
5. وقتی ظرف تا سه‌چهارم پر شد، درِ آن را محکم ببندید.
6. ظرف پر را به مرکز بهداشت یا مرکز درمانی تحویل دهید.
7. ظرف را دور از دسترس کودکان نگه دارید.

هنگام خرید سرنگ انسولین چه سؤال‌هایی بپرسیم؟

بسیاری از بیماران بدون پرسش از پزشک یا داروساز سرنگ می‌خرند. چند سؤال ساده، انتخاب شما را دقیق‌تر می‌کند:

• با توجه به ضخامت چربی زیرپوستی من، کدام طول سوزن مناسب است؟
• دوز معمول من در کدام ظرفیت سرنگ جا می‌شود؟
• درجه‌بندی این سرنگ یک‌واحدی است یا نیم‌واحدی؟
• برای دوزهای حساس، سرنگ نیم‌واحدی را توصیه می‌کنید؟
• انسولین من U-۱۰۰ است و این سرنگ با آن سازگار است؟
• سرنگ ایمنی برای مراقب من در دسترس است؟
• سرنگ‌های مصرف‌شده را کجا تحویل بدهم؟

تنظیم قند بدن با سرنگ انسولین مناسب!

همان‌طور که دیدیم هر فرد مبتلا به دیابت که مجبور به تزریق انسولین است، باید از سرنگ مخصوص به خود استفاده کند. استفاده از سرنگ نامناسب و توجه نکردن به نکات مهم مربوط به آن می‌تواند مشکلاتی مانند افت یا افزایش بیش از حد قند خون، درد و ناراحتی، هزینه‌های درمانی زیاد و… به همراه داشته باشد.

اگر از بیماری قند رنج می‌برید و مجبور به استفاده از سرنگ انسولین هستید، لطفاً تجربه خود را با ما در میان گذارید. نظرات و تجربیات شما به سایر بیماران در انتخاب تجهیزات مناسب درمانی کمک می‌کند.

سوالات متداول